Menu

Przez kraj sobie wędrujemy...

PAŁAC RACZYŃSKICH I DWOREK KRASIŃSKICH W ZŁOTYM POTOKU

przezkraj

Lokalizacja: turystycznie atrakcyjny Złoty Potok leży w gminie Janów (Jura Krakowsko-Częstochowska), w powiecie częstochowskim, woj. śląskie. Malowniczo usytuowane (nad Stawem Irydion) Pałac Raczyńskich oraz Dworek Krasińskich należą do wielu złotopotockich atrakcji.
Rys historyczny: Dwór prawdopodobnie został wybudowany w roku 1581, a następnie przebudowany w formę piętrowej kamienicy przez Jana Silnickiego - protestanta,  na miejscu istniejącego wcześniej w tym miejscu dworu obronnego z wieżą, wybudowanego przez Jelitczyków, a przejętego później przez Szreniawitów (Potockich). Dwór w 1625 roku odsprzedał następny właściciel Jan Koryciński - Stanisławowi Koniecpolskiemu, który przekazał go bratankowi Janowi Koniecpolskiemu - założycielowi Janowa. Kolejnymi właścicielami zamku byli Potoccy, a następnie nadaniem carycy Katarzyny II przejęli go Książęta Kurlandzcy - Bironowie, którzy nie mieszkali w Potoku. Niezamieszkały zamek stopniowo podupadał  i następni właściciele Szaniawscy, a później Pruszkowie nie remontowali go i mieszkali tylko w części budynku. W 1829 roku zamek nie nadawał się do zamieszkania, dlatego Stanisław Leski wybudował obok dworek parterowy w którym mieszkali kolejni właściciele Potoku - Skarżyńscy i Pintowscy. Posiadłości potockie były wtedy zadłużone, a pałac stał w tym czasie pusty i obracał się w ruinę. W 1851 roku dobra złotopotockie zakupił generał hr. Wincenty Krasiński, który w roku 1856 przebudował pałac w rezydencje pałacową w stylu pseudoklasycystycznym z elementami neorenesansowymi. Od połowy maja 1857 roku wraz z rodziną przebywał w Złotym Potoku Zygmunt Krasiński, zajmowali oni dworek nieopodal pałacu. We wrześniu zmarła najmłodsza córka poety - 4-letnia Elżbietka, która została pochowana w kościele w Złotym Potoku. Po tej tragedii Krasińscy opuścili Złoty Potok. Pałac stał nie zamieszkały aż do roku 1877, kiedy to sprowadziła się tutaj starsza córka Zygmunta Krasińskiego - Maria Beatrix, która wyszła za mąż za hr. Aleksandra Raczyńskiego. Pałac został wtedy wyremontowany i doposażony w meble, obrazy i sprzęty. Po jej śmierci, w latach 1886-1903, w pałacu mieszkał plenipotent małoletniego wnuka poety Karola Raczyńskiego -Tadeusz Dzierżykraj - Morawski herbu Nałęcz. W latach 1903-05 pałac został gruntownie przebudowany wg. projektu Jana Heuricha i Zygmunta Hendla. Hrabia Karol Raczyński ożenił się z Księżną Stefanią Czetwertyńską i przygotował pałac, jako swoje gniazdo rodzinne. Front zwrócony na zachód zdobi pięcioosiowy ryzalit, zakończony trójkątnym przyczółkiem z kartuszem herbowym. W północnym skrzydle znajdowała się romantyczna wieża, którą ze względów strategicznych rozebrano w połowie 1939 roku. Przed portykiem, zdobiącym główne wejście do pałacu ustawione są dwa marmurowe lwy, podtrzymujące tarcze herbowe: Nałęcz (przewiązka) - Hrabiów Raczyńskich i Czetwertyński I (Święty Jerzy zabijający smoka) - Książąt Czetwertyńskich. Były one ukryte na czas wojny i zakopane w miejscu w którym stoją. Po wkroczeniu do Złotego Potokuhitlerowcy zajęli pałac i przenieśli hrabiów Raczyńskich do dworku, a w 1944 roku wysiedlili hrabiów do Częstochowy, aby nie widzieli dokonywanej kradzieży. Najcenniejsze wyposażenie pałacu Niemcy wywieźli w 1945 roku. Resztę zniszczyli Rosjanie rozpalając w pałacu resztkami mebli ognisko. Władze komunistyczne zabroniły Raczyńskim powrotu do Złotego Potoku pod groźbą aresztu, a dobra złotopotockie zostały rozparcelowane jako pierwsze w kraju. Ostatni właściciel Złotego Potoku hrabia Karol Raczyński - wnuk Zygmunta Krasińskiego zmarł w nędzy ze zgryzoty w Łodzi w 1946 roku i został pochowany w złotopotockim Kościele. Jego żona Stefania z Czetwertyńskich wyjechała po jego śmierci do Anglii. Pozwolono Jej zabrać ze sobą tylko jedną walizkę.
Pałacowy hol parteru zdobią pary kolumn i dekoracja stiukowa. Zachowała się drewniana klatka schodowa  oraz na piętrze część boazerii przytrzymującej tapety z materii. Pozostały także szafy biblioteczne i kredens kuchenny oraz nieliczne meble i obrazy eksponowane w dworku, w którym aktualnie mieści się Muzeum Krasińskich.
Współczesność: po wojnie w pałacu mieściło się Technikum Rolnicze, później Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego, a także oddział Zespołu Parków Krajobrazowych i niewielka wystawa przyrodnicza. Aktualnie pałac popada w ruinę. Od frontu elewacja została odnowiona w całości, ale z drugiej strony budynku już tylko w połowie. Podobno trwa spór pomiędzy właścicielem pałacu - Skarbem Państwa, a spadkobiercami skoligaconych z Raczyńskimi Dębińskich.
DSC_0908

DSC_0919

DSC_0911

DSC_0917

DSC_0928

DSC_0909

DSC_0921

DSC_0923

DSC_0932

DSC_0918

DSC_0942

DSC_0934

DSC_0933

DSC_0940

© Przez kraj sobie wędrujemy...
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci